Մանկ.գրակ. և հայ ժող. բանահյուսություն, Նախագծեր, ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆԻ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ, Ամանորյա նախագծեր

Խաղերի թարգմանություն

Մի քանի պտույտ ձնագնդի շուրջ

6-8 անգամ 70սմ հեռավորության վրա մի քանի անգամ պտույտ են կատարում ձնագնդի շուրջ։ Առաջին ձնագնդի կողքին կանգնեցված է ցուցանակ , երեխաները հենց այդ տեղից են սկսում ցատկելը։ 1-ին երեխայի ցատկելուց անմիջապես հետո ցատկում է նաև 2-րդը։ Եվ նաև 2&րդ երեխան ամեն ինչ անում է ,որ հասնի 1-ինին։ Ցատկերը պետք է կատարել 2 վոտքով

Վարձույթով ձնագնդի


Ազդանշանից հետո երեխաները սկսում են գլորել ձնագնդերը։ Նախքան երեխաների գլորելը դաստիարակը արդեն գլորած է լինում մի մեծ ձնեգունդ, երեխաները ազդանշանից հետո պետք է գլորեն նույնությամբ այն հետքով որով դաստիարակն է գլորել։




Վարձույթով գնդակ սահնակի տակ


Իրար հետևից դնում են 2 սահնակ , երեխան գնդակը պետք է գլորի այնպես որ անցնի սահնակի տակով, որպես կանոն գործում են հերթով։



Ով ավելի շատ գնդակներ կբերի



Պարանը կապում ենք 6 սմ բարձրությամբ, երեխան պետք է գնդակը ձեռքին անցնի պարանի տակով այնպես որ հանկարծ չդիպչի պարանին։ Պարանին դիպչելը կլինի պարտություն ։









Promoted Post

Sponsored Post Learn from the experts: Create a successful blog with our brand new courseThe WordPress.com Blog

WordPress.com is excited to announce our newest offering: a course just for beginning bloggers where you’ll learn everything you need to know about blogging from the most trusted experts in the industry. We have helped millions of blogs get up and running, we know what works, and we want you to to know everything we know. This course provides all the fundamental skills and inspiration you need to get your blog started, an interactive community forum, and content updated annually.

Без рубрики

ԴիջիԹեք Մաթեմատիկա

Բավականին հետաքրքիր անցավ դասը, սովորեցինք կազմել ինքներս մեր նախընտրած սխեմայով հետաքրքիր ու սովորեցնող խաղ։ Ինձ ավելի շատ դուր եկավ < ո°վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր> սխեման որի շնորհիվ երեխաները ոգևորությամբ մասնակցում են ու աշխատում ճիշտ պատասխանել բոլոր հարցերին։ Չնայած որ հոգ չէ անգամ եթե երեխաները հարցերից մի քանիսը սխալ պատասխանեն միևնույն է վերջում սովորելու են ճիշտ պատասխանը։
Շատ հետաքրքիր խաղ ցանկացած տարիքի երեխայի համար։
Ես ինքս էլ կփորձեմ ստեղծել մի խաղ որը ավելի փոքր տարիքի երեխաներին կհետաքրքրի և հենց դա էլ կլինի իմ նախագիծը։

Ահա և մի քանի նկար դասից։

Տնտեսագիտություն

Պարտատոմս

Պարտատոմս (լատ.՝ obligatio — պարտավորություն. անգլ.՝ bond — երկարաժամկետ, note — կարճաժամկետ), պարտքային արժեթուղթ, որը հավաստում է դրա տիրապետողի իրավունքը՝ դրանում նախատեսված ժամկետում պարտատոմս թողարկած անձից ստանալ պարտատոմսի անվանական արժեքը կամ գույքային այլ համարժեք։ Պարտատոմսը դրա տիրապետողին իրավունք է տալիս նաև ստանալ պարտատոմսի անվանական արժեքից տոկոս կամ այլ գույքային իրավունքներ։ Պարտատոմսերը կարող են լինել ըստ ներկայացնողի կամ անվանական: Պարտատոմսերը կարող են վաճառվել անվանական արժեքից ցածր գնով (դիսկոնտով)։ Պարտատոմսերի ընդհանուր եկամուտը վճարված արժեկտրոնների և անվանական արժեքի և դիսկոնտի տարբերության հանրագումարն է։

Պարտատոմսերի տեսակները

Ըստ եկամտաբերության

  • Զեղչատոկոսային պարտատոմսեր (անգլ.՝ Zero Coupon Bond) — պարտատոմս, որի եկամուտը համարվում է զեղչված գումարը (առանց արժեկտրոնի պարտատոմսեր)։ Զեղչատոկոսային պարտատոմսերը վաճառվում են անվանական արժեքից ցածր։ Ինչքան մոտ է պարտատոմսի մարման օրը, այնքան մեծ է նրա շուկայական գինը, իսկ մարվում է անվանական արժեքով։ Զեղչատոկոսային պատատոմսերի օրինակ են — ՊԿՊ-ն։
  • Ֆիքսված արժեկտրոնով պարտատոմսեր (անգլ.՝ Fixed Rate Bond) — արժեկտրոնային պարտատոմս, որի եկամուտները վճարվում են ֆիքսված արժեկտրոնային տոկոսներով։ Արժեկտրոնների մասին տեղեկատվությունը տեղադրվում է պարտատոմսի ազդագրում։ Այս տեսակի պարտատոմսեր են ՊՄԱՊ-ները և ՊՄԱՊ-ները, ինչպես նաև եվրոպարտատոմսերի մեծ մասը։
  • Լողացող արժեկտրոնով պարտատոմսեր (անգլ.՝ Floating Rate Note (FRN); Floater) — արժեկտրոնային պարտատոմսեր լողացող արժեկտրոնով, որի մեծությունը համեմատական է ինչ որ մակրոէկոնոմիկական ցուցանիշին՝ պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությանը, միջբանկային վարկերի տոկոսներին (LIBOR-ին, EURIBOR, MOSPRIME և այլն)։

Ըստ փոխարկելիության

  • փոխարկելի (բաժնետոմսերի, այլ պարտատոմսերի)
  • ոչ փոխարկելի

Ըստ թողարկողի

  • Պետական պարտատոմսեր (անգլ.՝ Government bonds) — պարտատոմս, որը թողարկվում է պետության կողմից բյուջեի դեֆիցիտի ծածկման համար։
  • Տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից թողարված պարտատոմսեր (անգլ.՝ Sovereign bonds)
  • Կորպորատիվ պարտատոմսեր (անգլ.՝ Corporate bonds)
  • Մունիցիպալ պարտատոմսեր (անգլ.՝ Municipal bonds)Եվրոպարտատոմսեր
Տնտեսագիտություն

Բաժնետիրական ընկերություն

Բաժնետիրական ընկերություն (ԲԸ), առևտրային կազմակերպություն հանդիսացող տնտեսական ընկերություն, որի կանոնադրական կապիտալը բաժանված է Ընկերության նկատմամբ բաժնետերերի պարտավորական իրավունքը հավաստիացնող որոշակի թվով բաժնետոմսերի։ Ընկերությունն իրավաբանական անձ է և ունի իր բաժնետերերի գույքից առանձնացված գույք, որը հաշվառվում է ինքնուրույն հաշվեկշռում։ Ընկերությունն իրավունք ունի իր անունից ձեռք բերել ու իրականացնել գույքային և անձնական ոչ գույքային իրավունքներ, կրել պարտականություններ, դատարանում հանդես գալ որպես հայցվոր կամ պատասխանող։ ԲԸ-ն ստեղծվում է կանոնադրության հիման վրա։ Այն որոշվում և հաստատվում է հիմնադիրների կողմից։ Ընկերության հիմնադրամը ձևավորվում է բաժնետոմսերի ներդրումներից։ Որոշումը հիմնադրամի մասին ընդունում է հիմնադիր ժողովը։ Այն հավասար է ընկերության կողմից տեղաբաշխված բոլոր տեսակի բաժնետոմսերի անվանական արժեքների գումարին։ Կանոնադրական հիմնադրամը սահմանում է պարտատերերի շահերը երաշխավորող ընկերության գույքի նվազագույն չափը։ ՍՊԸ-ի և ԲԸ-ի տարբերությունն այն է, որ առաջին դեպքում համատեղ օգտագործման նպատակով միավորվում են գործարար և ստեղծագործող մարդկանց խելքն ու միտքը, իսկ երկրորդում՝ կապիտալները։ Պարտավորությունների դիմաց ընկերությունը պատասխանատու է իրեն պատկանող ամբողջ գույքով, սակայն պատասխանատու չէ բաժնետերերի պարտավորությունների համար, իսկ բաժնետերերը պատասխանատվություն չեն կրում ընկերության պարտավորությունների համար։ ԲԸ կարող է լինել բաց (ԲԲԸ) կամ փակ (ՓԲԸ), ինչը պարտադիր կերպով պետք է արտահայտվի ընկերության կանոնադրությունում։

ԲԲԸ

Հիմնական հոդված՝ Բաց բաժնետիրական ընկերություն

Ընկերությունը համարվում է բաց, եթե բաժնետերերը իրենց պատկանող բաժնետոմսերը իրավունք ունեն օտարել առանց մյուս բաժնետերերի համաձայնության։ Բաց ընկերությունը իրավունք ունի իր կողմից թողարկված բաժնետոմսերը տեղաբաշխել ազատ բաժանորդագրության միջոցով և դրանց ազատ վաճառքն իրագործել տվյալ երկրի օրենսդրությանը համապատասխան։

ՓԲԸ

Հիմնական հոդված՝ Փակ բաժնետիրական ընկերություն

Ընկերությունը համարվում է փակ, եթե ընկերության բաժնետոմսերը բաշխվում են միայն հիմնադիրների կամ նախօրոք որոշված անձանց միջև՝ առանց բաժնետոմսերի ազատ բաժանորդագրության։ Ընդ որում՝ փակ ընկերությունը պետք է ունենա 2 կամ ավելի բաժնետերեր, բայց 49-ից ոչ ավելի։ Եթե փակ ընկերության բաժնետերերի թիվը անցնում է 49-ից, ապա ընկերությունը 1 տարվա ընթացքում պետք է վերակազմավորվի բաց ընկերության կամ կրճատի բաժնետերերի թիվը։ Հակառակ դեպքում այն կլուծարվի։

Տնտեսագիտություն

Դիվիդենդ

Դիվիդենդ (անգլ.՝ dividend), բաժնետիրական ընկերության շահույթի մի մասը, որ ամեն տարի բաշխվում է բաժնետերերի միջև հարկավճարից, արտադրության ընդլայնման մասնահանումներից, պահուստների համալրումից, վարկի և փոխառությունների տոկոսավճարից և տնօրենների խրախուսումից հետո։ Սովորական բաժնետոմսերի (ձայնի իրավունքով) շահաբաժինը տատանվում է՝ կապված բաժնետիրական ընկերության շահույթի հետ, բաժնետերերի ժողովի որոշումով։ Արտոնյալ բաժնետոմսերի (առանց ձայնի իրավունքի) դիվիդենդը վճարվում է դրանց անվանական արժեքից՝ նախապես սահմանված կայուն տոկոսաչափով։

Դիվիդենդները կարող են վճարվել տարվա ընթացքում մի քանի անգամ։ Կարող են և ընդհանրապես չվճարվել։ Դիվիդենդների վճարումը նվազեցնում է կապիտալացումը և պահանջում է խնայողություններ։ Ֆինանսական տարվա ընթացքում վճարվող դիվիդենդները կոչվում են միջանկյալ կամ նախնական դիվիդենդներ (անգլերեն՝ interim dividend)։ Ֆինանսական տարվա ավարտին վճարվում են ավարտական դիվիդենդներ (անգլերեն՝ final dividend

Սովորաբար դիվիդենդները վճարում են դրամի տեսքով։ Նման դիվիդենդները կոչվում են դրամական դիվիդենդներ (անգլերեն՝ cash dividend)։ Բացի այդ՝ դիվիդենդները կարող են վճարվել բաժնետոմսերի (անգլերեն՝ stock dividend) կամ բաժնետիրական ընկերության այլ ունեցվածքի ձևով։

Հիմնական հասկացություններ

  • Հայտարարման ամսաթիվ (անգլ․՝ declaration date), ամսաթիվ, երբ տնօրենների խորհուրդը հայտարարում է դիվիդենդների մեծության չափը։
  • Գրանցման ավարտի ամսաթիվ (անգլ․՝ dividend record date), դիվիդենդներ ստանալու իրավունք ունեցող անձանց անունների հրապարակման ամսաթիվ։
  • Էսքդիվիդենտային ամսաթիվ (անգլ․՝ ex-dividend date) , ամսաթիվ, երբ բաժնետոմսերը սկսում են վաճառվել՝ առանց հայտարարված դիվիդենդի ստացման իրավունքի։
  • Վճարման ամսաթիվ ([անգլ․՝payment date), այն ամսաթվը, երբ բաժնետերը ստանում է իրեն պատկանող դիվիդենդները։

Դիվիդենդների մեծության կրճատմանը նպաստող գործոններ

Ընկերությունները կարող են վճարել ավելի քիչ դիվիդենդներ՝ մի շարք պայմաններից ելնելով․

Կայունության մղում, հրաժարում դիվիդենդների ավելացումից, նույնիսկ շահույթի և դրամական հոսքի աճի ժամանակ (անգլ․ free cash flows to the equity, FCFE)։ Այս ամենը կապված է նրա հետ, որ ընկերությունները վստահ չեն, որ կարող են պահպանել դիվիդենդների ավելի բարձր մակարադակը։

Կարիքները ներդրումներ կատարելիս, FCFE–ի ամբողջական վճարումը՝ դիվիդենդների տեսքով, կարող է հետաձգվել, որովհետև ընկերությունները կարող են խնայել իրենց դրամական միջոցները չնախատեսված ներդրումներ կամ պահանջմունքներ բավարարելու համար։

Հարկեր, դիվիդենդների հարկադրույքը կարող է լինել ավելի բարձր, քան կապիտալ շահույթի հարկադրույքը։

Հեռանկարների ցուցադրում, դիվիդենդների ավելացումը դիտարկվում է որպես դրական ազդանշան, նվազեցումը՝ բացասական։

Կառավարաբանության հետաքրքրություններ, անընդհատ ընդլայնման մղում, դրամական պաշար ստեղծելու անհրաժեշտություն, որպեսզի դիմակայել շահույթի անկման ժամանակաշրջանում։

Տնտեսագիտություն

Արտոնյալ բաժնետոմսեր. ինչով են դրանք տարբերվում հասարակներից

Ամեն անգամ, երբ մենք խոսում ենք բաժնետոմսերի մասին, մենք նկատի ունենք հասարակ բաժնետոմսերը: Սակայն կա բաժնետոմսերի մեկ այլ տեսակ՝ արտոնյալ բաժնետոմսեր: Արտոնյալ բաժնետոմսերը, հասարակ բաժնետոմսերի պես, ցույց են տալիս դրա սեփականատիրոջ իրավունքը ընկերության նկատմամբ: Այսինքն, եթե դու ունես որևէ ընկերության բաժնետոմսերի 1%-ը, դու դրա 1%-ի սեփականատերն ես, և կարևոր չէ՝ այդ բաժնետոմսերը հասարակ են, թե արտոնյալ: Այսինքն, բաժնետոմսերի հիմնական ֆունկցիայի տեսանկյունից՝ գույքի պատկանելիության, հասարակ ու արտոնյալ բաժնետոմսերը չեն տարբերվում:

Բաժնետոմսերի այս երկու տեսակները տարբերվում են մի քանի այլ կետերով: Սակայն ինչ էլ հիմա գրեմ, դա վերաբերվում է դեպքերի մեծամասնությանը, քանի որ ամեն ընկերություն ինքն է որոշում, թե ինչ պայմաններով են թողարկվում իր բաժնետոմսերը: Արտոնյալ բաժնետոմսերի գլխավոր առավելությունը հասարակ բաժնետոմսերի նկատմամբ կայանում է հետևյալում. արտոնյալ բաժնետոմսերի սեփականատերերը ստանում են ֆիքսված դիվիդենտներ, նույնիսկ եթե հասարակ բաժնետոմսերի սեփականատերերը ընդհանրապես դիվիդենտ չեն ստանում: Օրինակ, ընկերությունն իր կանոնադրության մեջ գրում է, որ իր շահույթի 10%-ը պետք է բաժանի արտոնյալ բաժնետերերին՝ որպես դիվիդենտ: Երկրորդ առավելությունը կայանում է նրանում, որ եթե ընկերությունը լուծարվում է, ապա այն առաջին հերթին վճարում է արտոնյալ բաժնետերերին, ապա հասարակ: Այսինքն, եթե օրինակ ընկերությունը սնանկացել է, նա վաճառում է իր գույքը, վճարում է պարտատերերին, վճարում է արտոնյալ բաժնետերերին և եթե ինչ-որ բան մնաց՝ հասարակ բաժնետերերին:

Սա արտոնյալ բաժնետոմսերի երկու գլխավոր առավելություններն էին: Իսկ գլխավոր թերությունը կայանում է նրանում, որ արտոնյալ բաժնետերերը չունեն ձայնի իրավունք բաժնետերերի ժողովում: Նախ կարճ ասեմ, թե ինչ է բաժնետերերի ժողովը: Եթե ընկերությունը բաժնետիրական է, ապա նա ունի այնքան սեփականատեր, որքան մարդիկ կան, ովքեր ձեռք են բերել այդ ընկերության բաժնետոմսերը: Սակայն այդ դեպքում ո՞վ պետք է ընկերության համար կարևոր որոշումներ կայացնի, ո՞վ պետք է որոշի ընկերության ճակատագիրը, եթե սեփականատերերը շատ են: Հենց այդ նպատակով էլ կազմվում է բաժնետերերի ժողով: Այսինքն, բաժնետոմսերի ինչ-որ տոկոսից բարձր տոկոս ունեցող սեփականատերերը կազմում են բաժնետերերի ժողով և ստանում են իրենց տոկոսին համապատասխան ձայն: Օրինակ, եթե ինչ-որ մեկն ունի ընկերության բաժնետոմսերի 2%-ը, նա ստանում է, ասենք, 4 ձայն, իսկ 50% ունեցողը՝ համապատասխանաբար 100 ձայն (բայց ձայնի իրավունք չունի, օրինակ, 1 բաժնետոմս ունեցող անձը): Եվ երբ պետք է որոշում կայացնել, բաժնետերերի ժողովի անդամներն ուղղակի քվեարկում են: Իսկ արտոնյալ բաժնետոմսերի գլխավոր թերությունը կայանում է նրանում, որ թեկուզ եթե դու ունես ընկերության բաժնետոմսերի 30%-ը, որոնք արտոնյալ են, դու չունես ձայնի իրավունք:

Տնտեսագիտություն

Բաժնետոմսեր. ինչո՞ւ են ընկերությունները թողարկում դրանք

Ինչո՞ւ է ընկերությունը թողարկում բաժնետոմսեր

Իսկ ո՞րն է ընկերության օգուտը: Ինչո՞ւ է ընկերությունը թողարկում բաժնետոմսեր և վաճառում իր «ունեցվածքի» մի մասը բոլոր ցանկացողներին: Պատճառը շատ պարզ է: Ընկերությանը նույնպես փող է պետք: Օրինակ, Google ընկերությունը որոշում է բացել Google Shops խանութների ցանցը աշխարհում: Դրա համար նրան անհրաժեշտ է լրացուցիչ 2 միլիարդ դոլար, որը նա այս պահին չունի: Նախագիծը թվում է շատ խոստումնալից և կարող է կրկնապատկել ընկերության շահույթները, բայց արի ու տես, որ ազատ դրամական միջոցներ դրա համար չկան: Ի՞նչ տարբերակներ կան: Ընկերությունը կարող է ինչ-որ մեկից պարտք անել կամ բանկից 20%-ով վարկ վերցնել: Բայց քանի որ նման գումարները պարտքով վերցնելը մի քիչ ծիծաղելի է թվում, ապա միակ խելամիտ տարբերակը մնում է վարկ վերցնելը: Բայց չէ՞ որ այդ դեպքում ընկերությունը պետք է վճարի նաև բանկի տոկոսները, այսինքն մոտ 400 միլիոն դոլար ավելի: Իսկ եթե հանկարծ Google Shops-ը հաջողություն չունեցա՞վ: Այդ դեպքում ինչպես նա պետք է վերադարձնի իր ահռելի պարտքերը կամ ինչպես պետք է վճարի վարկի տոկոսները:

Ի՞սկ ուրիշ ինչ տարբերակներ կան

Այդ պատճառով ընկերությունը որոշում է գնալ այլ ճանապարհով: Քանի որ այդ պահին ընկերության արժեքը գնահատվում է 50 միլիարդ դոլար, նա թողարկում է 50 միլիարդ դոլարի բաժնետոմսեր, դրանց հսկիչ փաթեթը ընկերության հիմնադիրները պահում են իրենց մոտ, որպեսզի Google-ը ամբողջությամբ չանցնի «այլ մարդկանց» ձեռքը, իսկ բաժնետոմսերի մի մասը` 2 միլիարդ դոլարի, նրանք հանում են ազատ վաճառքի: Վաճառքից ստացված գումարներով Google Shops-ը սկսում է գործել: Խանութներ են բացվում աշխարհի տարբեր երկրներում: Նախագիծը հաջողություն է ունենում և ընկերության արժեքը աճում է` դառնալով 80 միլիարդ դոլար: Արդյունքում, ընկերությունը շահում է շատ ավելին, քան այն 2 միլիարդ դոլարի բաժնետոմսերն էին, որոնք նա վաճառքի էր հանել և որոնք, ցանկության դեպքում, կարող է ետ գնել: Այս դեպքում կրճատվում են նաև ռիսկերը: Եթե հանկարծ Google Shops-ը անհաջողության է մատնվում, ապա ընկերությունը ոչ ոքի պարտք չէ, չունի վճարելու տոկոսներ և շարունակում է իր կայուն աշխատանքը:

Եզրակացություն

Փաստորեն, ի՞նչ հասկացանք: Ընկերությունը թողարկում է բաժնետոմսեր, այսինքն վաճառում է իր «մի մասը», որպեսզի այդ գումարներով ավելի զարգանա, բարձրանա նոր մակարդակի վրա և ավելի շատ շահույթ ստանա: Դա ընկերության կողմից խելացի քայլ է, քանի որ այդ դեպքում նա չի ընկնում պարտքերի տակ, չի վճարում ավել գումարներ (վարկի տոկոսները) և հաջողության դեպքում` բազմապատկում է իր շահույթները:

Տնտեսագիտություն

Արժեթուղթ

Արժեթուղթ, սահմանված ձևի և պարտադիր վավերապայմանների պահպանմամբ, գույքային իրավունքները հավաստող փաստաթուղթ, որի իրականացումը կամ փոխանցումը հնարավոր է միայն այն ներկայացնելիս։ Արժեթղթի փոխանցմամբ փոխանցվում են դրանով հավաստվող բոլոր իրավունքները։ Օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ արժեթղթով հավաստված իրավունքների իրականացման և փոխանցման համար բավարար են հատուկ գրանցամատյանում (սովորական կամ համակարգչային) դրանց ամրագրման մասին ապացույցները։ Հայաստանում արժեթղթերի շուկան կարգավորվում է «Արժեթղթերի շուկայի մասին» օրենքով։

Արժեթղթի հատկանիշները

  • փաստաթղթային բնույթը. արժեթուղթը, անկախ դրա դրսևորման ձևից, փաստաթուղթ է և դրանից բխում են որոշակի իրավական հետևանքներ՝ տիրապետելով արժեթուղթը դրա սեփականատերն ունի դրանից բխող կոնկրետ իրավունքներ, իսկ թողարկողը՝ կոնկրետ պարտավորություններ,
  • շրջանառելիությունը, որի միջոցով շրջանառություն են կատարում արժեթղթով ամրագրված իրավունքները,
  • գույքային իրավունքի տարր հանդիսանալը, ինչը նշանակում է, որ արժեթուղթը իրավունքի օբյեկտ է և դրա վրա տարածվում են քաղաքացիական իրավունքի հարաբերությունները, այսինքն՝ դրանք սեփականության իրավունքով պատկանում են որևէ անձի, անձը արժեթղթի նկատմամբ ունի սեփականության օրենսդրությամբ սահմանված բոլոր իրավունքները (տիրապետում, տնօրինում, օգտագործում և այլն),
  • շուկայական բնույթը. արժեթուղթն առաջին հերթին ապրանք է, քանի որ այն գնվում և վաճառվում է, ունի արժեք, գին։
  • իրացվելիությունը՝ այսինքն արժեթղթի ունակությունը կարճ ժամանակամիջոցում և առանց էական կորուստների վերածվելու դրամական միջոցի,
  • ռիսկայնությունը,
  • կարգավորելի են և ունեն պետական ճանաչում. արժեթղթերը որպես կանոն գրանցվում են և դրանով ձեռք են բերում պետական ճանաչում ու ենթարկվում պետական կարգավորման։

Արժեթղթերի թողարկումը

Արժեթղթերի թողարկումը (էմիսիան) դիտարկում են որպես ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման գործիք։ Արժեթղթերի թողարկումը անձի գործողությունների ամբողջությունն է՝ ուղղված նույն դասի արժեթղթերի առաջացմանը։ Որպես արժեթղթեր թողարկողներ կարող են հանդես գալ պետությունը, կառավարման մարմինները, ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք։

Արժեթղթերի թողարկումն իրականացվում է ազդագրի հրապարաման միջոցով։ Ազդագիրը թողարկողի՝ նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված տեղեկություններ պարունակող փաստաթուղթն է, որի հիման վրա իրականացվում է արժեթղթերի հրապարակային առաջարկը։ Ազդագիրը ներառում է հետևյալ տվյալները.

  1. արժեթղթերի վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվություն (արժեթղթերի կատեգորիան, տեսակը, թողարկման ձևը, անվանական արժեքը, թողարկան ծավալը),
  2. սեփականատիրոջը արժեթղթերով հավաստվող իրավունքները,
  3. արժեթղթեր թողարկողի (էմիտենտի) վերաբերյալ տեղեկատվություն,
  4. արժեթղթերի պահպանման և դրանց նկատմամբ իրավունքների հաշվառման կարգը,
  5. արժեթղթերի նկատմամբ իրավունքների հաշվառումը վարող կազմակերպության (ռեեստրավարի) անվանումը,
  6. արժեթղթերի առաջնային բաշխմանը մասնակցող կազմակերպությունների (անդերրայթերների) վերաբերյալ տեղեկատվություն,
  7. արժեթղթերի թողարկման և բաշխման ժամկետները,
  8. մարման ժամկետները, պայմանները և կարգը (եթե նախատեսված են),
  9. արժեթղթերի բաշխման արդյունքում ստացված միջոցների օգտագործման ուղղությունները,
  10. արժեթղթերից ստացվելիք եկամուտների վերաբերյալ տեղեկատվություն,
  11. արժեթղթերից ստացվելիք եկամուտների հարկման կարգը և այլն։

Արժեթղթով հավաստված իրավունքների սուբյեկտները

Արժեթղթով հավաստվող իրավունքները կարող են պատկանել՝

  • արժեթուղթը ներկայացնողին (ըստ ներկայացնողի արժեթուղթ).
  • արժեթղթում նշված անձին (անվանական արժեթուղթ).
  • արժեթղթում նշված անձին, ով կարող է ինքն իրականացնել այդ իրավունքները կամ իր կարգադրությամբ (հրամանով) նշանակել այլ իրավազոր անձի (օրդերային արժեթուղթ)։

Արժեթղթերի դասակարգումը

Արժեթղթերը կարելի է դասակարգել ըստ հետևյալ հատկանիշների՝

  • ըստ ժամկետայնության՝ ժամկետային (կարճաժամկետ, միջնաժամկետ, երկարաժամկետ և հետ կանչվող) և անժամկետ,
  • ըստ դրսևորման ձևի՝ թղթային և ոչ թղթային,
  • ըստ հավաստվող իրավունքների պատկանելիության՝ անվանական, ըստ ներկայացնողի և օրդերային,
  • ըստ հավաստվող իրավունքների փոխանցման կարգի՝ պահանջների զիջման (ցեսիայի) միջոցով փոխանցվող և փոխանցագրով փոխանցվող,
  • ըստ թողարկման ձևի՝ էմիսիոն և ոչ էմիսիոն,
  • ըստ թողարկողի տեսակի՝ պետական (պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից թողարկված) և ոչ պետական (ֆիզիկական և իրավանաբանան անձանց կողմից թողարկված),
  • ըստ տեղաբաշխման բնույթի՝ բաց տեղաբաշխմամբ և փակ տեղաբաշխմամբ,
  • ըստ շրջանառության ձևի՝ ազատ շրջանառությամբ և սահմանափակ շրջանառությամբ,
  • ըստ նշանակության՝ ներդրումային, վճարային, ածանցյալ և տիտղոսային,
  • ըստ ռիսկի աստիճանի՝ ռիսկային (ցածր, միջին և բարձր ռիսկային) և ոչ ռիսկային,
  • ըստ եկամտաբերության՝ եկամուտ բերող (տոկոսային, շահաբաժնային, դիսկոնտային) և առանց եկամտի։

Արժեթղթերի տեսակները

Ժամանակակից համաշխարհային պրակտիկայում ընդունված է արժեթղթերը բաժանել երկու դասի՝

  • հիմնական (առաջնային) արժեթղթեր,
  • ածանցյալ արժեթղթեր կամ դերիվատիվներ։

Հիմնական արժեթղթերի հիմքում ընկած է որոշակի ակտիվի (ապրանք, փող, կապիտալ) նկատմամբ սեփականության իրավունք։ Այսպիսի արժեթղթեր են համարվում՝

  • բաժնետոմսերը,
  • պարտատոմսերը,
  • մուրհակները,
  • բանկային վկայագրերը,
  • կոնոսամենտը,
  • չեկերը,
  • դեպոզիտար ստացականները,
  • խնայողական սերտիֆիկատները։

Ածանցյալ արժեթուղթ է համարվում ժամկետային իրականացման իրավունքը (պարտավորությունը) հավաստող արժեթուղթը, որի գինն ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն կախված է՝

  • արժեթղթի շուկայական (բորսայական) գնից,
  • տոկոսադրույքից կամ այլ հատուցումից,
  • արժեթղթերի ինդեքսից,
  • արտարժույթի փոխարժեքից,
  • վարկային կամ այլ ռիսկից,
  • ապրանքի կամ թանկարժեք մետաղի շուկայական (բորսայական) գնից։

Արժեթղթի վավերապայմանները

Արժեթուղթը պետք է պարունակի օրենքով սահմանված պարտադիր վավերապայմանները և համապատասխանի արժեթղթի ձևին ներկայացվող պահանջներին, հակառակ դեպքում այն կհամարվի անվավեր։ Արժեթղթի վավերապայմանները պայմանականորեն կարելի է բաժանել տեխնիկականի և տնտեսականի։

Տեխնիկական վավերապայմանները դրանք արժեթղթի վրա նշվող հասցեներն են, համարները, կնիքները, ստորագրությունները և այլն։

Տնտեսական վավերապայմաններն են՝

  • թողարկման ձևը (թղթային կամ ոչ թղթային),
  • ժամկետը,
  • պատկանելությունը,
  • պարտավոր կողմը,
  • անվանական արժեքը,
  • հավաստվող իրավունքները։

Արժեթղթերի արժեքը և գինը

Արժեթղթերի արժեքը կարող է չափվել անվանական (որպես իրական կապիտալի ներկայացուցչի արժեք) և շուկայական (որպես ֆիկտիվ կապիտալի) արժեքներով։

Անվանական արժեքը փողի այն քանակն է, որը ստացվում է արժեթուղթը իրական կապիտալի հետ փոխանակելիս նրա թողարկման (մարման) պահին։

Շուկայան արժեքը արժեթղթի սեփականատիրական իրավունքների կապիտալիզացիայի արդյունք է։

Արժեթղթի շուկայական գինը նրա շուկայական արժեքի դրամական գնահատումն է, որը հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով՝

Գին = Շուկայական արժեք × (1 + Շուկայական գնի տոկոսային շեղումը արժեքից)

Տնտեսագիտություն

Վարկ

Վարկ (լատ.՝ creditum պարտք, լատ.՝ credere վստահել բառերից) կամ վարկային հարաբերություններ, տնտեսական կատեգորիա, փողի կամ ապրանքների ձևով պարտքի տրամադրում՝ տոկոսի վճարման պայմանով։Վարկը պայմանավորվածություն է բանկի, վարկային կազմակերպության կամ գրավատան և ձեր միջև, որի համաձայն, այդ պահին ստանում եք դրամական միջոցներ/ապրանք/ծառայություն՝ հետագայում վճարելու նախապայմանով:Այն հասարակական հարաբերություն է, որն առաջանում է տնտեսության սուբյեկտների միջև արժեքի շարժի հետևանքով։ Վարկային հարաբերությունները կարող է արտահայտվել տարբեր վարկային ձևերով՝ առևտրային վարկ, բանկային վարկ, լիզինգ, ֆակտորինգ և այլն։Հայաստանում վարկեր տրամադրում են բանկերը, վարկային կազմակերպությունները և գրավատները: Բանկերը և վարկային կազմակերպությունները տրամադրում են սպառողական, գյուղատնտեսական, հիփոթեքային, բիզնես վարկեր, իսկ գրավատները` միայն գրավադրմամբ վարկեր:

Ըստ վարկավորման ժամկետի՝ վարկերը լինում են.

  • Կարճաժամկետ (1 տարի).
  • Միջին ժամկետային (1-5 տարի).
  • Երկարաժամկետ (6-10 տարի).
  • Հատուկ երկարաժամկետ (20-40 տարի).
  • Հատուկ ժամկետայնության տեսակ, որը տրվում է բանկերին, բրոքերներին, դիլերներին շտապ կարիքների համար։

ԸՍՏ ՎԱՐԿԻ ԱՐԺՈՒՅԹԻ

  • Դրամային. հայկական դրամով տրամադրվող վարկեր:
  • Արտարժութային. այլ երկրների արժույթով տրամադրվող վարկեր (ԱՄՆ դոլար, եվրո և այլն):

Նշանակություն

Կրեդիտ-վարկը (լատ.՝ creditum կամ լատ.՝ credere), ֆինանսական գործիք է, որը քաղաքացուն կամ ձեռնարկությանը հնարավորություն է ընձեռնում դրամ փոխառել՝ ապրանքներ, հումք և նմանատիպ ապրանքներ գնելու համար, վճարումը կատարելով որոշ ժամանակահատվածի ընթացքում, սովորոբար՝ տոկոսով։

  • Վարկը ապահովում է դրամական կապիտալի փոխարկումը փոխառուական կապիտալի և ներկայացնում է փոխատուի և փոխառուի միջև ձևավորող հարաբերությունները։ Վարկի օգնությամբ ձեռնարկությունների, անհատների և պետության ազատ դրամական միջոցները և եկամուտները կուտակվում են, փոխարկվում փոխառուական կապիտալի, որն էլ իր հերթին վճարի դիմաց տրամադրվում է ժամանակավոր օգտագործման։
  • Վարկերը հիմնականում անհրաժեշտ են այն պատճառով, որ այն ճկուն մեխանիզմ է հանդիսանում տնտեսության մի ճյուղից մյուսին կապիտալի հոսքի ապահովմամբ և շահույթի նորմաների կարգավորման համար։
  • Վարկը անհրաժեշտ է նաև գործող կազմակերպությունների միջոցների անընդհատ շրջանառության ապահավման, ինչպես նաև ապրանքների սպառման գործընթացի սպասարկման համար։
  • Փոխառուական կապիտալը վերաբաշխվում է տնտեսության ճյուղերի միջև, ըստ շուկայական օրենքների՝ կապիտալի հոսքը ուղղվում է այն ճյուղերին, որոնք ապահովում են բարձր շահույթ։
  • Վարկի շնորհիվ շահույթի կապիտալիզացիայի էլ ավելի արագ է ընթանում։
  • Վարկը կարող է նաև օգտագործվել պետության կողմից որպես գործիք կապիտալ ներդրումների, բնակարաների վերանորոգման, ապրանքների ներմուծման խթանման, ինչպես նաև տնտեսության շահութաբեր ճյուղերի զարգացման համար։

Գործառույթներ

Իրական կյանքում վարկի էությունն դրսևորվում է նրա գործառույթների միջոցով։

Վերաբաշխման գործառույթ

Այս գործառույթով ժամանակավորապես ազատ դրամական միջոցները շարժման մեջ են դրվում և վերածվում ակտիվ գործող միջոցների։ Դա հասարակության ժամանակավորապես ազատ դրամական միջոցների վերաբաշխումն է այն տնտեսավարող սուբյեկտների միջև, որոնք փողի կարիք ունեն։ Քանի որ վարկն իր տոկոսով հանդերձ պետք է վերադարձվի, ուստի փոխառուները ձգտում են ավելի արդյունավետ օգտագործել վարկերը, կատարելագործել տնտեսավարման մեթոդները, բարձրացնել տնտեսության եկամտաբերությունը, որովհետև վարկի մարման աղբյուրը վերջին հաշվով ստացված շահույթն է։ Այսպիսով, վարկի այս գործառույթի միջոցով տնտեսական գործընթացներն ավելի են արագացվում, դրամական միջոցներին հաջորդում է հարաշարժությունը։

Կանխիկ թղթադրամի փոխարինում վարկային փողերով և վարկային գործառնություններով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարկային գործառնությունները նպաստում են տնտեսության արդյունավետության բարձրացմանը։ Անկանխիկ հաշվարկները կրճատում են շրջանառության ծախսերը։

Կապիտալի համակենտրոնացման և կենտրոնացման գործառույթ

Վարկը ակտիվորեն օգտագործվում է մրցակցային պայքարում, որով նպաստում է ֆիրմաների քայքայմանը կամ միաձուլմանը։

Շուկայական տնտեսության կարգավորման միջոցի գործառույթ

Տնտեսության վարկային կարգավորումը միջոցառումների ամբողջություն է, որն իրականացվում է պետության կողմից վարկի ծավալի և չափերի օպտիմալացման, փոխատվական կապիտալի շուկայի և ամբողջ երկրի տնտեսության կարգավորման նպատակներով։

Տեսակներ

Առևտրային վարկ

Հիմնական հոդված՝ Առևտրային վարկ

Տնտեսավարող սուբյեկտների կողմից ապրանքների ձևով միմյանց տրամադրվող վարկ։ Հարաբերություն երկու արտադրողների միջև։ Վարկ վերցնողը որպես փոխատվություն ստանում է սովորական ապրանք, որի արժեքի վճարումը հետաձգվում է։ Երբ մեկն ապրանքներ է վաճառում արժեքի հետագա վճարման պայմանով, ապա գնորդը նրան հանձնում է իրավաբանական ուժ ունեցող փաստաթուղթ, որտեղ նշվում են պարտքի գումարը և վճարման ժամկետը։ Այդ փաստաթուղթը կոչվում է մուրհակ։ Առևտրային վարկն ունի սահմանափակ բնույթ․ վարկատուն կարող է վարկ տրամադրել միայն իր ապրանքային կապիտալի պահուստային քանակների շրջանակներում։ Բացի դրանից, ապրանքային ձևով վարկ կարող են տրամադրել որոշակի խումբ փոխառուներ։ Առևտրային վարկը լինում է կարճատև, որովհետև տրամադրվում է արտադրության մեջ ընդգրկված կապիտալի հաշվին։

Բանկային վարկ

Հիմնական հոդված՝ Բանկային վարկ

Ձեռնարկատիրոջը կամ վարկառուին փողի ձևով տրամադրվող վարկ։ Բանկային վարկը առաջացել է առևտրային վարկից, սակայն ունի իր տարբերությունները։ Եթե առևտրային վարկի օբյեկտը ապրանքային կապիտալն է, ապա բանկային վարկի դեպքում՝ դրամական և փոխատվական կապիտալը։ Բանկային վարկի միջոցով ազատ դրամական միջոցները կարող են շարժվել ցանկացած ուղղությամբ։ Այս երկու հիմնական ձևերից բացի, տնտեսության զարգացմանը զուգընթաց, երևան են գալիս նաև վարկի մի շարք տարատեսակներ։

Սպառողական վարկ

Հիմնական հոդված՝ Սպառողական վարկ

Տրամադրվում է բնակչությանը անձնական սպառման ապրանքների վաճառքի ժամանակ։ Այն տրվում է երկարատև օգտագործման ապրանքներ ձեռք բերելու համար։ Սպառողական վարկը կարող է հանդես գալ և՛ ապրանքային, և՛ դրամական ձևերով։ Այն ունի կարճաժամկետ և միջին ժամկետային բնույթ և խթանում է բնակչության պահանջարկը երկարատև օգտագործման ապրանքների նկատմամբ։ Հաճախ բանկերը խանութների հետ պայմանագիր են կնքում՝ իրենց հաճախորդներին վարկով ապրանքներ վաճառելու համար։ Բանկերը ապրանքների դիմաց խանութներին անմիջապես վճարում են կանխիկ դրամով, իսկ գնորդները աստիճանաբար մարում են բանկի վարկը։ Սպառողական վարկի առկայությունը բերում է բնակչության պարտքերի մեծացմանը։ Ապառիկ վաճառքի դեպքում ապրանքների գները սովորականից ավելի բարձր են լինում։ Եվ եթե փոխառուն ի վիճակի չի լինում մինչև վերջ մարել վարկը, ապա փոխատուն իրավունք ունի սեփականացնել վարկով ձեռք բերված իրը։

Պետական վարկ

Վարկային հարաբերությունների համակարգ, որտեղ կողմերից մեկը պետությունն է կամ տեղական կառավարման մարմինները։ Պետական վարկի հիմնական ձևերն են՝ պետական փոխառությունները, կարճաժամկետ պարտավորությունները, մուրհակները, բանկերում բնակչության խնայողությունները և այլն։ Պետությունը վարկատուի կամ փոխառուի դեպքում կարող է հանդես գալ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ այլ պետությունների հետ ունեցած հարաբերությունների ժամանակ։ Ներքին պետական վարկի դեպքում վարկառուները բանկերն են, կառավարական հիմնարկները, տարբեր կարգի ընկերությունները, ապահովագրական հիմնարկները և այլն, իսկ պետությունը կատարում է փոխառուի դեր։ Երբ փոխառուները իշխանության տեղական մարմիններն են, առանձին ընկերություններն ու ֆիրմաները, ուրեմն պետությունը վարկատուի դեր է կատարում։ Ներքին պետական վարկը օգտագործվում է պետական բյուջեի պակասուրդը ծածկելու համար։ Պետական վարկը ազատ դրամական միջոցների հավաքագրման եղանակներից մեկն է։

Միջազգային վարկ

Պետությունների կամ առանձին անձանց կողմից արտասահմանյան պետություններին կամ քաղաքացիներին տրամադրված վարկ։ Նմանատիպ վարկ կարող են տրամադրել նաև միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունները։ Միջազգային վարկը կարող է լինել առևտրային կամ բանկային վարկերի ձևով։

Հիփոթեքային վարկ.

Տրամադրվում է տուն ձեռք բերելու, վերանորոգելու կամ հողամասը կառուցապատելու համար` գրավադրելով այդ տունը, իսկ հողամասի կառուցապատման դեպքում գրավադրվում է հողամասի կառուցապատման իրավունքը: Հիփոթեքային վարկի տրամադրվում են միջինում 15 տարի ժամկետով (կարելի է հանդիպել 1-ից մինչև 30 տարով առաջարկների): Հիփոթեքային վարկերի պարագայում գործում են վարկավորման հատուկ ծրագրեր, ինչպես օրինակ՝  «Երիտասարդ ընտանիքին` մատչելի բնակարան», «Մատչելի բնակարան երիտասարդ մասնագետներին» և այլ ծրագրեր: Եթե վճարում եք եկամտային հարկ և ցանկանում եք հիփոթեքային վարկ վերցնել, ապա բնակարանը կառուցողապատողից ձեռք բերելու դեպքում վճարած եկամտային հարկի գումարներից ձեզ կվերադարձվեն վարկի տոկոսների գումարները :

Լոմբարդային վարկ

Գրավի դիմաց (ոսկու, դրամական միջոցների և այլն) անձնական նպատակների համար ֆիզիկական անձանց տրամադրվող սպառողական վարկ է:

Գյուղատնտեսական վարկ

Տրամադրվում է գյուղատնտեսական արտադրության կամ գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման կազմակերպման նպատակով: Գյուղատնտեսական վարկը տրամադրվում է մարդկանց և կազմակերպություններին: Գյուղատնտեսական վարկի մարման գրաֆիկները սովորաբար կազմվում է հաշվի առնելով սեզոնայնությունը, վարկառուների դրամական հոսքերի առանձնահատկությունները. օրինակ՝ կարող է սահմանվել տարեկան 2 մարում,  որոնք կլինեն բերքահավաքին հաջորդող ժամանակահատվածներում:

Վարկի տրամադրման որոշման կայացում

Վարկ տրամադրելիս վարկատուն ցանկանում է համոզվել, որ վարկառուն ի վիճակի կլինի վերադարձնել վարկը, այսինքն՝ ունի այդպիսի ցանկություն ու կարողություն: Այդ ցանկությունն ու կարողությունն այլ կերպ անվանվում է վարկունակություն: Ֆինանսական կազմակերպությունները վարկունակության գնահատման համար ստուգում են  5 հանգամանք.

Վարկային բնավորություն. մինչ վարկ տրամադրելը վարկատու կազմակերպությունը ցանկանում է համոզվել արդյոք վարկառուն վստահելի անձ է, պատշաճ կերպով է կատարում իր նախկին պարտավորությունները, թե ոչ: Դա պարզելու համար վարկատու կազմակերպությունը ուսումնասիրում է վարկառուի վարկային պատմությունը:

Կարողություն. ստուգվում են վարկառուի եկամուտները և ծախսերը, որքան աշխատավարձ է ստանում, ինչ այլ եկամուտներ ունի, որքան մասը կարող է հատկացվել վարկի մարմանը:

Ունեցվածք/կապիտալ. ֆինանսիստների կարծիքով եթե վարկառուի կարողությունը (նախորդ կետում նշված) մեծ է, սակայն չունի կապիտալ (տուն, ավտոմեքենա, անշարժ գույք և այլն), ուրեմն չի խնայում և չի մտածում վաղվա մասին: Կապիտալը «հետաքրքրում է» վարկունակությունը գնահատողներին, քանզի եթե մի օր վարկառուն դադարի եկամուտ ստանալ, կկարողանա վաճառել իր կապիտալը, այն վերածել կանխիկ միջոցների և վճարել վարկը մինչև եկամտի նոր աղբյուրի ձեռքբերումը:

Գրավ, երաշխավորություն. ապահով միջոց է, որ կկատարի վարկառուի պարտավորությունը: Գրավը գումարի վերածելու միջոցով կազմակերպությունը կարող է հետ ստանալ իր գումարը: Որոշ վարկատեսակներ, օրինակ՝ ուսանողական վարկերը, տրամադրվում են ոչ թե գրավի, այլ ծնողների/խնամակալների երաշխիք/երաշխավորության հիման վրա:

Այլ պայմաններ. ունենալով շատ երեխաներ, մեծահասակ ծնողներ, շատ ծախսերի պատճառով վարկառուն հնարավոր է չկարողանա մարել վարկը: Վարկատու կազմակերպությունները հաշվի են առնում նաև այս և այլ հանգամանքներ

Տնտեսագիտություն

Թեմա 4: Առաջարկի և պահանջարկի տեսություն:

Հարց 1․ Ի՞նչ է պահանջարկը

Պահանջարկ է կոչվում վճարունակ պահանջմունքը, այսինքն այն պահանջմունքները, որոնց դիմաց սպառողը կարող է վճարել։Այլ խոսքով պահանջարկն ապրանքների այն քանակությունն է, որը սպառողները պառրաստ են ջեռք բերել որոշակի գնով։

Հարց 2․ Ի՞նչ է առաջարկը

Առաջարկն ապրանքների այն քանակությունն է, որը վաճառողները պատրաստ են վաճառել որոշակի գնով։

Հարց 3․ Պահանջարկի վրա ազդող գործոնները (գնային, ոչ գնային)

1․ Բնակչության եկամուտները

2․ Նույնանման ապրանքների պահանջարկը և գինը

3․ Շուկայի չափերը

4․Գնորդների թիվը

5․ Գնորդների ճաշակը, նախասիրությունները և ազգային առանձնահատկությունները

6․ Սպասումները

7․Գովազդը

8․ Եկամուտի և փոխարինման էֆեկտները

Հարց 4․ Առաջարկի վրա ազդող գործոնները (ոչ գնային)

1․ Արտադրության ծախսերի փոփոխությունը՝ տեխնիկական նորամուծությունների, ռեսուրսների աղբյուրների, հարկային քաղաքականության, արտադրության գործոնների արժեքի փոփոխության արդյունքում,

2․ Ուրիշ ապրանքների գների փոփոխությունը,

3․ Արտադրության տեխնոլոգիական կրողությունները,

4․ Հարկերի և դոտացիաների (լրավճարների) մակարդակը,

5․ Ճյուղի զարգացման հեռանկարները,

6․ Բնական աղետների, քաղաքական գործողությունների, պատերազմների ազդեցությունը առաջարկի կրճատման վրա։